Bang voor de consequenties van ‘te’

Gister was ik bij de Mindsonar gebruikersdag. Een dag waarbij mensen hun ervaringen (en nieuw ontdekte mogelijkheden) met elkaar delen. Mindsonar brengt de denkstrateieen in kaart van mensen, waarmee je dus vrij eenvoudig kunt opsporen waarom sommige mensen succesvol zijn, waarom anderen elkaar in de haren vliegen maar ook.. waarom je je voelt zoals je voelt. Het is geen test die meet ‘hoe je bent’ maar een middel om te ontdekken hoe je ‘in een bepaalde situatie bent’ en waarom dan. Ik neem je terug naar een ervaring die ik ermee had…

In gedachten ging ik bij mijn test terug naar een feestje waarnaar ik meegenomen was en ik meer dan de helft van de mensen niet kende. Zoals gewoonlijk had ik het daar best moeilijk mee. Ik kon geen diepe gesprekken voeren (wat ik als introvert het liefste doe) en durfde ook niet vol los te gaan op de dansvloer. Alles bleef maar een beetje ‘in het midden’ hangen. En dat merkte ik. Mijn humeur kelderde en ik voelde me rot. Een mooie ingang om met de Mindsonar te bekijken wat er exact aan de hand was.

Bij het invullen werden me in eerste instantie twee vragen gesteld: wat zijn je belangrijkste waarden in die situatie en wat is je einddoel. Nietsvermoedend begon ik te typen. Meestal namelijk komt het inzicht pas tijdens de beschouwing van de resultaten dus nietsvermoedend boog ik me over mijn toetsenbord en ging los. Ontspanning, typte ik als eerste, want als ik me prettig zou voelen in een groep dan voel ik me ontspannen. Direct gevolgd door vriendelijkheid en het gevoel hebben erbij te horen. Als grote doel koos ik dat ik hoopte dat de mensen die ik daar zou ontmoeten mij in de toekomst ook nog graag wilden zien.

Daarna kreeg ik de vraag van het programma om deze in de juiste volgorde te zetten. Maar omdat ik al vond dat ze prima stonden liet ik het erbij en klikte snel verder. De volgende vraag was om aan te geven wat het tegenovergestelde was van deze waarden. Ik dacht even na, leunde achterover en nam een slok koffie. Ontspanning werd stress, die was makkelijk. Vriendelijkheid werd bot reageren, want als ik vriendelijk en aardig wilde overkomen om zo de weg open te zetten naar later, dan was botheid de weg om die te sluiten. De andere vulde ik net zo gemakkelijk in. De vragen deden me weinig en eerlijk gezegd had ik de neiging om wat weg te dromen. (waarschijnlijk hebben meer mensen dat want geregeld zitten er muziekjes tussendoor om je weer even terug te halen). Prima, terug naar de test dus. Het gevoel erbij te horen werd het gevoel er niet bij te horen en toekomst werd eenzaamheid.

Nietsvermoedend drukte ik op de knop ‘volgende’. Een tovenaar verscheen in beeld. Een tekeningetje dat ik altijd wat kinderlijk over vind komen. De vraag die hij mij stelde was ‘ik kan je geven wat je het allerliefste wilt. Maar elk geschenk heeft ook zijn keerzijde. Ik kan je meer ontspannenheid laten ervaren maar dan zul je moeten accepteren af en toe bot over te komen. Wil je dat? Zonder na te denken drukte ik op nee. Tuurlijk niet. Bot overkomen was nu juist wat ik niet wilde! Als ik te lomp, te grof, te onaardig, te bot, te onbehouwen, te grof, te wat dan ook zou zijn dan zouden deze mensen mij nooit of te nimmer in de toekomst graag weer zien. Dus nee, dat wilde ik niet.

Het programma ging gelijk verder en ik hoorde een mannenstem zeggen ‘het verbaast de tovenaar dat je dit niet wilt. Zou je nog eens goed naar de volgorde van de waarden willen kijken? En hoppa, een blad voor mijn neus met daarop mijn belangrijkste waarde en belangrijkste doel. ‘Bah!’ schoot door me heen. Hier heb ik helemaal geen zin in. Kom op met die volgende vragen, dan is de test tenminste snel afgerond en kan ik door met de interpretatie. Ik stond op en wilde naar de wc gaan toen ik me besefte dat dat niet mocht. De test moest in 1x afgerond worden. Zuchtend ging ik weer zitten en nam nog een slok van mijn inmiddels bijna koude koffie.

Snel dronk ik mijn mok leeg en keek weer naar het beeldscherm. Links stonden pijlen waarmee ik de waarden in een andere volgorde kon trekken en ik bewoog de diverse zaken heen en weer. Het voelde niet lekker. Ik kwam er niet uit. Serieus, als iemand me gezien had was ik waarschijnlijk toen met mijn ogen aan het rollen geweest. “Rotprogramma. Je kunt niet eens keuzes maken ermee” zoiets zal ik gedacht hebben…

Nog maar eens duiken in mijn waarden. Kon ik ze anders omschrijven wellicht? Was dat de manier om ze op volgorde te krijgen? Ik veranderde wat woorden en voelde dat ik niet bij de essentie kwam. Ik las het laatste woord nog een keer. Doel: niet eenzaam zijn in de toekomst. Mijn ogen vielen op ‘ontspanning’ en ik vroeg me af hoe ik me eigenlijk echt gevoeld had die avond. Ik was zeer zeker niet ontspannen geweest op het feestje. Lichtelijk gestrest en op mijn hoede ja, maar hoe nog meer?

En toen viel ie binnen. Als een warme golf trok het besef door me heen. Tranen schoten in mijn ogen en een enorme druk ontstond op mijn borstkas. Om me in de toekomst niet eenzaam te voelen… voelde ik me op dat exacte moment… eenzaam! Een minuut of twee staarde ik naar het beeldscherm terwijl ik niets zag van wat daarop te zien was. Mijn gedachten gingen terug naar het feest. En vele andere momenten. Momenten waarop ik niet helemaal ontspannen mezelf geweest was. Bang voor de consequenties van ‘te’. En op al die momenten had ik me eenzaam gevoeld, buiten de groep voelen staan. Niet helemaal verbonden met wie er waren, wat er gebeurde. Beschouwde ik alles vanaf een afstand en was nooit helemaal 100% gelukkig of ontspannen…

Ik keek naar mijn waarden. Voelde wat ze impliceerden. Ik kon onmogelijk een keuze maken in volgorde. Het was een slang die zichzelf in de staart beet, een onmogelijke puzzel die enkel doorbroken kon worden door nieuwe input. Ik wilde beïnvloeden wat anderen van me dachten en als gevolg daarvan voelde ik me precies zoals ik me het allerminste zou willen voelen. Een diepe wens borrelde op dit te doorbreken. me niet meer tegen te laten houden. Het leven hangt aan elkaar vast als een ketting van momenten. Laat ik me dan voornemen om al die momenten er ook echt te ‘zijn’!

Xandra van Hooff

Xandra van Hooff is eigenaar en hoofdtrainer bij GaveMensen. Zij laat professionals tijdens haar opleidingen en masterclasses zo hard de verdieping in schieten dat ze er vervuld, verzadigd en volkomen gelukkig aan het einde weer uit stuiteren.