Doen wie je bent

Afgelopen maandag, 3 november, was ik bij ‘Stand Up Education’ in Eindhoven. De première van een nieuw concept. Anouk Liebrand neemt ons mee naar de reden waaróm deze avond eigenlijk georganiseerd is. Want alleen zeggen dat mooie verhalen verteld moeten worden, dat ze de wereld in mogen is niet voldoende.’ Ze vertelt over de mensen die ze ontmoet, hun verhalen hoort en dan denkt ‘wat zijn er veel mooie mensen op de wereld’. Ze komt deze mensen dagelijks tegen, maar loopt ze voorbij. En vraagt zich af ‘waarom nemen we niet meer tijd voor elkaar? Tijd om elkaar echt te ontmoeten, echt te zien, echt te ontmoeten…. De bedoeling van de avond, mede georganiseerd met Chantal van Ophuizen, is dan ook om jezelf te ontmoeten in het verhaal van de ander. En te kijken wat je daardoor tegenkomt in je eigen verhaal.

De vier vrouwen en ene man op het podium hebben me geraakt, mijn hart gestolen, mijn trots aangewakkerd, me mens laten voelen en verbondenheid gecreëerd. Op het podium stonden mensen die zichzelf lieten zien, zich niet mooier voordeden dat het was. Wat er was, was goed genoeg. Zij konden, zij durfden hun verhaal over zichzelf te vertellen, met alles erop en eraan. In alle kwetsbaarheid. En juist in die kwetsbaarheid zat hun kracht. Lees de vier verhalen die me raakten:

“Als je los kunt laten ontstaat er ruimte voor iets anders, mooier dan je had kunnen bedenken.”

Als eerste staan Ellen en Randy op het podium, ingeleid door Chantal die Randy heeft leren kennen als leerling in de basisschool toen ze zelf Lio-stage liep. Zij schreef als afscheid destijds, op 6 april 2001 op een kaartje aan hem ‘kom je af en toe nog eens een spannend verhaal vertellen?’. En dat doet hij vanavond. Ingeleid door zijn moeder, die haar deel van het verhaal verteld, wat net zoveel van haar is als van hem. Ik vind herkenning in het verhaal van Ellen. De opmerking van zijn kleuterjuf dat hij als kleine slimme jongen in plaats van ‘stop hou op’, ‘tegen zijn medeleerlingen zegt ‘stop of ik stop je in de vloeibare stikstof’ bezorgd me een bulderende lach. En dat hij, als hij in groep 4 getest wordt door een psycholoog de vraag ‘waar heb je moeite mee?’ beantwoord met de opmerking ‘met het begrip oneindigheid’ maakt dat mijn gedachten afdwalen naar mijn eigen kinderen, die ook zo’n zelfde opmerkingen zouden kunnen maken. Het deel dat me raakt in het verhaal, zijn opmerking ‘mama, ik doe dit echt alleen voor jou. Als dit mijn leven is dan hoeft het voor mij niet meer’ en de weg vanuit dat diepe dal naar boven maakt dat ik trots ben op de plek waar ik werk. Dat bijzondere plekje in Sterksel waar dat hij, nadat hij er twee dagen was geweest, huppelend het tuinpad opkomt en zegt ‘mam, ik ben helemaal niet raar’! Randy neemt de microfoon over en nadat hij de vraag ‘wat had je nodig van ons als docenten?’ heeft beantwoord met ‘meer stimulatie’ zijn de zenuwen over en verteld hij, al lopend over het podium, over zijn reis naar Japan, en over het feit dat hij zich altijd aan heeft gepast. Al luisterend naar zijn verhaal hoop ik dat hij, samen met zijn moeder, dit verhaal nog vaak gaan vertellen. Als is het alleen maar om duidelijk te maken wat nu precies de kern is van Passend Onderwijs; dat nu eindelijk niet meer het kind degene is die het begrip ‘passend’ zich eigen maakt maar docent en leerling elkaar hierin kunnen vinden.

“De weg naar jezelf, naar jezelf naar je eigen hart, de ontdekkingsreis naar je eigen verlangen.”

Jetske de Greef is de volgende op het podium. Zij verteld haar verhaal over het ontstaan van haar basisschool ‘de ontdekkingsreis’. Dat was niet gepland, dat was geen droom die uitkwam maar ontstaan als noodstap, die gezet moest worden voor haar eigen kind. Een kind dat als normaal 4 jarig jongetje de school inliep en na zeer korte tijd veranderde in een kind dat doof werd, eczeem ontwikkelde en nadat school uit was nog lange tijd onhandelbaar was doordat hij gedurende de dag zoveel last had gehad van zijn omgeving. Jetske’s motto is helder: Onderwijs gaat erover dat je jezelf ontwikkeld. Volledig in je totale zijn. Het enige dat kinderen hierbij nodig hebben is een stuk bescherming, dat jij als volwassene hen een stuk veiligheid biedt, waardoor zij stappen kunnen zetten in hun ontwikkeling. Daar moet je als volwassene voorbeeldgedrag in geven. Dat voorbeeldgedrag maakt dat kinderen meegaan. Het lijkt zo gemakkelijk als zij zegt ‘In essentie ben je, als je geboren wordt, jezelf. En je omgeving maakt dat het eruit mag komen.’

“Jij bent al goed genoeg, daar hoef je niets voor te doen, je hoeft er alleen maar te zijn.”

Annemarie begint haar verhaal. Het verhaal over ‘herstel van een moeder’ met een inleiding dat ze eigenlijk niet de moed heeft haar verhaal voor onbekenden te vertellen maar omdat ze wil herstellen, dit wel gaat doen. Achteraf terugkijkend kan ze niet meer herinneren waarom ze precies kinderen wilde, wel weet ze dat het in de lijn der verwachtingen lag en dat het een logische stap leek te zijn. Ze was zelf beschermd opgevoed, een slim kind waar, volgens haar vader ‘veel geld en aanzien’ in de toekomst op lagen te wachten. Zelf wilde ze haar ouders niet teleurstellen, maar ontwikkelde op weg naar volwassenheid hierdoor ook faalangst, en leerde niet dat het al goed genoeg was, gewoon als je er was. Haar veilige kinderwereld was er eentje van schijnveiligheid. En op de rand van het moederschap besluit zij grootmoedig dat zij het anders zou gaan doen. Zij zou gaan genieten. Genieten met een grote hoofdletter G! Maar het liep anders. Het genieten na de geboorte van kind 1 bleef uit en de zorgen stroomden binnen. Trots en twijfel wisselden elkaar af, net zoals angst en verlangen. Er bestond geen tom-tom voor het moederschap. Ze kon enkel haar weg vervolgen. Toen het op school niet goed leek te gaan hoorde ze daarin niet de zorgen voor haar zoon maar enkel de boodschap voor zichzelf ‘jij hebt het niet goed gedaan’. Haar man hielp haar anders te luisteren naar de gedeelde zorgen en zo behield ze haar wankel evenwicht. En toen kwam kind 2. Een kindje met een verstandelijke beperking en een afwijking in de chromosomen. Ze leerde hoe overweldigend en beangstigend extra benodigde zorg kan zijn. Maar ze leerde vooral dat, doordat iedereen zo van elkaar verschilt, dat ‘anders’ dus juist normaal is. Tijdens haar verhaal dwalen mijn gedachten af naar mijn eigen proces, hoe ik mezelf weggaf voor mijn zorgintensieve kinderen. Hoe ik knakte toen de omgeving die me omhooghield wegviel en hoe ik uit het dal omhoog krabbelde. Na haar presentatie loop ik naar haar toe, de tranen over mijn wangen vanwege mijn eigen inmiddels achtergelaten verdriet, de herkenning van haar zelfbewustheid en de hoop voor haar mooie toekomst.

“Geef het goede door en maak het zichtbaar!”

Adrianne sluit de avond af met haar verhaal. Een verhaal dat begint bij haar afstuderen als agogisch werker en ze de werkende wereld in stapte met het gevoel ‘ik weet het wel, ik zal ze dat geven wat nodig is!’. Alles veranderde echter toen ze een kindjes kreeg wat anders is. Toen pas voelde ze, ervoer ze hoe het was om die ouder te zijn die denkt, gaan ze iets van mij vinden? Gedachten en gevoelens van ‘niet goed’ en ‘onzekerheid’ wisselden elkaar af. Gevoelens van kwetsbaarheid gemixt met een verlangen goed te maken wat ze in het verleden tegen ‘die’ ouders had gezegd. Online vond ze andere moeders, met vergelijkbare verhalen en ontdekte ze dat ze niet de enige was. Niet de enige die leefde met pijn achter een dichte deur. Online vonden ze elkaar en in real life versterken ze nu elkaar. Om ook andere mensen te vinden die het eens zijn met de slogan van kiss-it-forward: jij mag bij mij zijn wie je bent. Ruimte creëren voor verhalen over alle dappere onzichtbare kinderen.

Na afloop van de avond loop ik nog even naar Jetske toe. Een opmerking over de tijd dat zij als docent werkte op school is bij me blijven hangen. De tijd dat zij soms moeite had met haar leidinggevenden. En hoe ze dacht dat dit aan haar zelf lag. Ik hoor, ik herken en ik erken. We spreken af elkaar binnenkort op te zoeken.

Op de terugweg in de auto laat ik alle indrukken nog eens door me heen gaan. Wat een gave avond. Wat een Gave Mensen. Wat een ongelofelijke verhalen. Wat is iedereen ook ongelofelijk mooi. Wat fantastisch dat er mensen zijn die het durven laten zien. Leve de Menselijkheid!

Xandra van Hooff

Xandra van Hooff is eigenaar en hoofdtrainer bij GaveMensen. Zij is uke-yogi, oppernerd, HSP queen en momenteel in opleiding tot de superheld Mega Mildheid. Wil jij een programma volgen? Kijk in de menu's voor de verschillende opties of stuur een mailtje voor meer informatie.